close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • TRANSGRANICZNE POSTĘPOWANIA SPADKOWE DLA SPADKÓW OTWARTYCH OD 17 SIERPNIA 2015 ROKU

  • W przypadku spadków otwartych od 17 sierpnia 2015 roku włącznie (decyduje data śmierci spadkodawcy) do transgranicznych postępowań spadkowych stosuje się postanowienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U.UE.L z 2012 roku, Nr 201, poz. 107 z późn. sprost.).

     

    Pojęcie „transgranicznego postępowania spadkowego” obejmuje sytuacje prawne, w których występują elementy ustawodawstw kilku krajów np. zmarły miał polskie obywatelstwo, przez ostatnie lata życia mieszkał w Wielkiej Brytanii, ale większość majątku (np. nieruchomości) znajduje się w Czechach. W każdym przypadku postępowania z elementem transgranicznym należy ustalić trzy elementy:

    1. jakie sądy będą właściwe do rozpoznania danej sprawy,
    2. prawo jakiego państwa powinny zastosować sądy rozpoznające sprawę,
    3. w którym państwie zapadłe orzeczenie będzie podlegało wykonaniu.

    W zależności od okoliczności faktycznych może się zdarzyć, że w wyniku zastosowania reguł wynikających z ww. rozporządzenia, właściwy do rozpoznania będzie sąd polski, który zastosuje polskie prawo (przepisy Kodeksu cywilnego) i orzeczenie będzie egzekwowane na terytorium RP. Niemniej może się również zdarzyć, że sąd polski będzie zmuszony do zastosowania prawa brytyjskiego, a samo orzeczenie będzie egzekwowane np. na Węgrzech. W przypadku osób zamieszkałych na terytorium Wielkiej Brytanii stan faktyczny dodatkowo komplikuje okoliczność, że Wielka Brytanii wyłączyła stosowanie przepisów ww. rozporządzenia przez swoje organy sądowe. Niemniej z uwagi na fakt, iż takiego zastrzeżenia nie zgłosiła Polska, to znajduje ono zastosowanie do Polaków zamieszkałych na terytorium brytyjskim.

     

    1. SĄD WŁAŚCIWY DO ROZPOZNANIA TRANSGRANICZNEJ SPRAWY SPADKOWEJ

     

    Sądem właściwym do rozpoznania sprawy spadkowej jest sąd miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Poprzez miejsce zwykłego pobytu należy rozumieć miejsce koncentracji interesów życiowych. Pojęcie to nie obejmuje zgonów związanych z wyjazdem na urlop, delegację lub kontrakt krótkoterminowy. W przypadku jeżeli spadkodawca nie miał miejsca zwykłego pobytu w żadnym państwie członkowskim UE będącym stroną rozporządzenia (a Wielka Brytania wyłączyła jego stosowanie na swoim terytorium), sądem właściwym będzie sąd miejsca położenia majątku spadkowego pod warunkiem, że spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem danego państwa członkowskiego lub nie będąc jego obywatelem miał przynajmniej w danym państwie (nie dawniej niż na 5 lat przed wniesieniem sprawy spadkowej do sądu) miejsce zwykłego pobytu. Oznacza to np. że sprawa spadkowa po polskim obywatelu, który wyjechał z Polski przed 7 laty i zmarł w Wielkiej Brytanii może być prowadzona przed sądami polskimi.

     

    W przypadku złożenia przez spadkodawcę oświadczenia o wyborze prawa polskiego (szczegółowe informacje patrz punkt 2), jego spadkobiercy mają możliwość przeniesienia samej sprawy spadkowej do Polski poprzez zawarcie umowy prorogacyjnej (choćby z przepisów samego rozporządzenia wynikała właściwość sądu zagranicznego).

     

    2. PRAWO WŁAŚCIWE W TRANSGRANICZNYCH SPRAWACH SPADKOWYCH

     

    Prawem właściwym w sprawach spadkowych jest prawo państwa miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci. Poprzez miejsce zwykłego pobytu należy rozumieć miejsce koncentracji interesów życiowych. Pojęcie to nie obejmuje zgonów związanych z wyjazdem na urlop, delegację lub kontrakt krótkoterminowy. UWAGA! Wybór prawa właściwego nie jest uzależniony od tego czy państwo, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu jest stroną rozporządzenia. Oznacza to, że rozpoznający sprawę sąd polski może w takim wypadku (jeżeli stwierdzi, że miejscem zwykłego pobytu zmarłego była Wielka Brytania) zastosować prawo brytyjskie, a nie prawo polskie. W wyjątkowych sytuacjach, jeżeli ze wszystkich okoliczności sprawy jasno wynika, że w chwili śmierci zmarły był w sposób oczywisty bliżej związany z państwem innym niż państwo stałego pobytu, prawem właściwym do przeprowadzenia sprawy spadkowej jest prawo tego innego państwa.

     

    Aby uniknąć ryzyka, iż do rozpoznania sprawy spadkowej po polskim obywatelu zamieszkałym w Wielkiej Brytanii zostanie wybrane prawo brytyjskie, istnieje możliwość złożenia oświadczenia o wyborze prawa państwa, którego obywatelstwo posiada się w chwili dokonywania wyboru. Takie oświadczenie można zawrzeć np. w testamencie. Przykładowa klauzula może mieć następującą treść:

     

    „Działając na podstawie art. 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U.UE.L z 2012 roku, Nr 201, poz. 107 z późn. sprost.), oświadczam, iż dokonuję wyboru prawa polskiego, będącego prawem państwa, którego obywatelstwo posiadam w chwili dokonywania wyboru, jako prawa, któremu podlega ogół spraw dotyczących spadku po mnie.”

     

    W przypadku złożenia przez spadkodawcę oświadczenia o wyborze prawa polskiego, jego spadkobiercy mają możliwość przeniesienia samej sprawy spadkowej do Polski poprzez zawarcie umowy prorogacyjnej (choćby z przepisów rozporządzenia wynikała właściwość sądu zagranicznego).

     

    3. WYKONYWANIE ORZECZEŃ W TRANSGRANICZNYCH SPRAWACH SPADKOWYCH

     

    Rozporządzenie wprowadza instytucję europejskiego poświadczenia spadkowego. Poświadczenie to potwierdza w innym państwie członkowskim, będącym strona rozporządzenia, prawo do spadku lub prawo do poszczególnych przedmiotów spadkowych. Niemniej z uwagi na okoliczność, iż Wielka Brytania nie jest stroną rozporządzenia, to należy się w takim wypadku liczyć z koniecznością przeprowadzenia odrębnej procedury o uznanie orzeczenia w Szkocji. Więcej informacji znajdziecie Państwo na stronach EUROPEJSKIEGO ATLASU SĄDOWNICZEGO W SPRAWACH CYWILNYCH. Możecie się też skontaktować z POLSKOJĘZYCZNYM PRAWNIKIEM, posiadającym uprawnienia do prowadzenia spraw na terytorium podległego okręgu konsularnego.

     

    PRZYDATNE LINKI

     

    1. EUROPEJSKI ATLAS SĄDOWNICZY W SPRAWACH CYWILNYCH
    2. UZNAWANIE ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ W SPRAWACH CYWILNYCH NA TERYTORIUM SZKOCJI
    3. UZNAWANIE ZAGRANICZNYCH ORZECZEŃ W SPRAWACH CYWILNYCH NA TERYTORIUM IRLANDII PÓŁNOCNEJ

     

    PODSTAWA PRAWNA

     

    rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U.UE.L z 2012 roku, Nr 201, poz. 107 z późn. sprost.)

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: